W dół W górę
START / Jak mówić o otępieniach?

Jak mówić o otępieniach?

Temat chorób otępiennych nie jest w Polsce oswojony. To wciąż tabu. Próbując mówić o otępieniach, popełniamy błędy, brakuje nam właściwego języka – niestygmatyzującego i włączającego.

Zebrane tu przykłady dotyczą najczęstszych nieścisłości i niezręczności językowych napotykanych w tekstach i wypowiedziach. Mogą posłużyć jako przewodnik w komunikacji dotyczącej tematyki chorób otępiennych – w rozmowach z bliskimi, z lekarzami czy w formułowaniu przekazów medialnych.

Otępienie czy demencja?

Demencja to wyraz używany potocznie, kojarzony zwykle z niepoprawnym terminem „demencja starcza”.

Używając wyrazu demencja warto zaznaczać, że jest to termin potoczny. Medyczna nazwa jednostki chorobowej to otępienie.

Poprawny zapis to: otępienie, otępienia, choroby otępienne, zespoły otępienne.

 

Otępienie czy Alzheimer?

Otępienie to termin parasolowy, obejmujący całą grupę chorób otępiennych, o różnych przyczynach, przebiegu i nieco innych sposobach terapii.

Choroba Alzheimera to jeden z typów otępienia. Odpowiada za 50-70% wszystkich przypadków.

Wyróżniamy też inne typy otępień:

  • otępienie naczyniopochodne,
  • otępienie z ciałami Lewy’ego,
  • otępienie czołowo-skroniowe,
  • otępienie mieszane.

 

Otępienie a wiek

Mówiąc o otępieniach zwykle odnosimy się do osób starszych. Rzeczywiście – wraz z wiekiem prawdopodobieństwa zachorowania wzrasta. Dla osób w wieku 60-70 lat ogólne ryzyko wystąpienia otępienia wynosi 2-4%, dla osób w wieku 70-80 lat ryzyko to wynosi już około 10 procent.

Jednak na otępienie mogą zachorować także osoby młodsze, przed 65 rokiem życia. W takich przypadkach mówimy o otępieniu o wczesnym początku (ang. young onset dementia).

Warto więc nie zawężać wypowiedzi o otępieniach tylko do grupy osób starszych.

 

Osoba cierpiąca na otępienie?

Używając sformułowania cierpiąca od razu sugerujemy, że diagnoza otępienia i życie z tym rozpoznaniem jest sytuacją nie dającą nadziei, trwałym stanem bólu i smutku. W rozumieniu odbiorców podsycany jest w ten sposób negatywny stereotyp chorób otępiennych, w którym nie ma miejsca na radość, satysfakcję, spełnienie i inne emocje pozytywne, których otępienie przecież nie zabiera.

Właściwy zapis to: osoba z otępieniem, osoba z rozpoznaniem otępienia, osoba ze zdiagnozowanym otępieniem, osoba żyjąca z otępieniem.